Wat te doen na een datalek in je bedrijf
Een datalek in je bedrijf is schrikken. Toch is de eerste reactie vaak bepalend voor de impact op je klanten, medewerkers en reputatie. Met een gestructureerde aanpak beperk je de schade, voldoe je aan wetgeving en herstel je vertrouwen bij je relaties.
Direct handelen bij ontdekking van een datalek
Zodra je vermoedt dat er een datalek is, moet je de situatie eerst veiligstellen. Verzeker je ervan dat onbevoegde toegang wordt gestopt, bijvoorbeeld door accounts tijdelijk te blokkeren, wachtwoorden te resetten of systemen van het netwerk te halen. Leg vast wat je aantreft, zoals tijdstippen, betrokken systemen en eerste signalen. Deze informatie is cruciaal voor verder onderzoek en eventuele meldingen aan de autoriteiten.
Onderzoek welke gegevens zijn gelekt
Vervolgens onderzoek je welke gegevens precies zijn geraakt en van wie deze gegevens zijn. Breng in kaart of het gaat om namen, adressen, inloggegevens, financiële data of gevoelige persoonlijke informatie. Hoe gevoeliger de data, hoe groter de risico’s voor de betrokken personen. Schat ook in of de gegevens daadwerkelijk zijn ingezien of gekopieerd, of dat het gaat om een kortdurende blootstelling zonder aanwijzingen voor misbruik.
Voldoen aan wettelijke verplichtingen
Naast schadebeperking moet je rekening houden met wettelijke regels rondom datalekken. Bedrijven zijn in veel gevallen verplicht een datalek te melden bij de toezichthouder en soms ook bij de betrokken personen. Een gestructureerde beoordeling helpt je om te bepalen of dat in jouw situatie nodig is.
Bepalen of je het datalek moet melden
Beoordeel de mogelijke gevolgen voor de privacy van de betrokken personen. Is er een reëel risico op identiteitsfraude, financieel verlies, discriminatie of reputatieschade voor de personen van wie gegevens zijn gelekt, dan is melding meestal verplicht. Leg je overwegingen vast, ook als je besluit niet te melden. Dit verslag toont aan dat je zorgvuldig hebt gehandeld wanneer je later vragen krijgt van klanten of de toezichthouder.
Communicatie met toezichthouder en betrokkenen
Wanneer je moet melden, zorg dan dat je duidelijk en feitelijk communiceert. Naar de toezichthouder geef je aan wat er is gebeurd, welke gegevens zijn geraakt, hoeveel personen zijn getroffen, welke maatregelen je hebt genomen en welke stappen je nog zet. Richt je communicatie naar betrokkenen op praktische informatie: welke risico’s lopen zij, wat kunnen zij zelf doen om misbruik te voorkomen en hoe kunnen zij contact opnemen met jouw organisatie voor vragen.
Herstel, evaluatie en preventie
Nadat de directe crisis onder controle is, begint het echte herstelwerk. Dit gaat niet alleen over techniek, maar ook over processen, mensen en cultuur. Een datalek is vaak een signaal dat bepaalde beveiligingsmaatregelen, procedures of trainingen niet op orde zijn.
Verbeteren van beveiliging en bewustwording
Evalueer het incident met alle betrokken afdelingen. Kijk welke maatregelen ontbraken of niet goed werkten, zoals zwakke wachtwoorden, ontbrekende toegangscontrole of verouderde systemen. Stel een actieplan op voor verbeteringen in je beveiliging, bijvoorbeeld door multi factor authenticatie, versleuteling en regelmatige updates door te voeren. Investeer daarnaast in bewustwording bij medewerkers door trainingen over phishing, veilig omgaan met data en het tijdig melden van verdachte situaties. Zo verklein je de kans op herhaling en laat je klanten en partners zien dat je serieus met hun gegevens omgaat.
